Atong gina-ila ang padayon nga paningkamot sa mga magbabalaod nga tun-an pag usab ang imposasyon sa Value-added tax (VAT) ug uban pang mga balayrunon kalambigit sa kuryente.
Sa bag-ohay lamang nga diskusyon sa Senate’s Proactive Response and Oversight for timely and Effective Crisis Strategy (PROTECT) Committee — lakip ang sugyot ni Sen. Sherwin Gatchalian aron tun-an pag-usab dili lamang ang VAT kun dili apil na usab ang franchise, local franchise, bayrunon sa enerhiya; lakip na usab ang panawagan ni Sen. Rodante Marcoleta nga wagtangon ang 12% VAT. Pamatuod lamang kini nga tin-aw karon nga mas nakapa bug-at sa katawhan ang mga nag kalain-laing balayrunon sa kuryente nga gipahamtang sa gobyerno. Ginaila usab nato ang suporta ni Department of Energy (DOE) Sec. Sharon Garin aron tun-an ang pagpakunhod o ang pag-wagtang sa VAT sa kuryente.
Importante kini nga mga lakang, apan kinahanglan mo resulta kini sa tin-aw ug mahukmanon nga aksyon.
Usa sa prayoridad nga atong nakita mao ang pagwagtang sa 12% VAT sa kuryente labi na sa kasamtangang sitwasyon nga ang mga ordinaryong katawhan mapugos sa pag-inat sa ginagmayng kita ug ang mga gagmayng negosyo naglisod sa pagpadayon, ang pagwagtang niini nga buhis makahatag ug hinanali nga alibyo.
Apan, ang kalisod nga nasinati sa katawhan sa kasamtangan wala natapos sa VAT. Atong gina awhag ang mga magbabalaod ug Energy Regulators nga himuon ang hinanali ug abli nga pag repaso sa tanang pass-through charges nga gilakip sa balayrunon sa kuryente. Lakip niini ang Universal Charges, FIT-ALL, GEA-ALL, Lifeline subsidies, ug mga obligasyon nga may kalambigitan sa utang sa NPC. Dili angayan nga pas-anon sa katawhan ang gasto sa dili direktang paggamit sa paghatod sa kuryente ngadto sa mga panimalay.
Gina suportahan usab nato ang panawagan ni Sen. Marcoleta nga undangon na pagpasa sa katawhan ang non-technical system losses, apil niini ang pagpangawat sa kuryente ug ang kakulangan sa pagpamuno niini. Kini nga mga dugang balayranan walay kalambigitan ug dili binuhatan sa katawhan ug dili angayan nga mapugos kini ug bayad labi na nga nagabayad pa kini ug buhis.
Adlaw adlaw ang katawhan mapugos nga muhimo ug lakang o mag doble ang panarbaho aron maka apas sa presyo sa mga batakang palaliton. Ang taas nga presyo sa kuryente direktang naka apekto sa katawhan, naka epekto usab kini sa gagmay’ng negosyo ug sa kalidad sa kinabuhi sa katawhan.
Atong gina awhag ang mga magbabalaod ug ang Gobyerno nga hukmanong mutikang labaw sa mga debate. Panawagan nato nga hukmanong mumugna ug mga balaudnon aron hingpit nga wagtangon ang VAT sa kuryente, pangunahan ang komprehensibo nga pagtuon ug pagrepaso sa tanang balayranan nga gipasa sa katawhan, ug isiguro ng ang mga kakulang sa sistema dili abagahon sa publiko.